Πόσο αντέχει η Δημοκρατία;

Το Under Const-Action έλαβε και δημοσιεύει το άρθρο αυτό από την τακτική αναγνώστρια και καλή φίλη efi.

_________________

Ο Κλέων Ανέπαφος έγραψε στο “Βία ΙΙ” στις 15 Απριλίου:

“η βία σχετίζεται με την εξουσία, γιατί αυτή αποτελεί προϋπόθεση της βίας. Χωρίς κάποια μορφή εξουσίας απλά δεν μπορείς να ασκήσεις βία. Το κράτος ως θεσμοθετημένη εξουσία ασκεί επίσης βία. Βέβαια στις αστικές δημοκρατίες και τα κράτη δικαίου αυτή η βία δεν είναι αυθαίρετη.”

Παίρνω αφορμή απ’ αυτά για να αμφισβητήσω κυρίως το “μη αυθαίρετο” των νομιμοποιημένων- κατά τα άλλα- επεμβάσεων της δημοκρατίας…ίσως και για να πάω ηθελημένα την κουβέντα και κάπου αλλού, κάπου πιο επικίνδυνα.

Στη σύγχρονη αστική δημοκρατία είναι νομιμοποιημένες οι επεμβάσεις στα συνταγματικά δικαιώματα και τις ελευθερίες όταν - μαζί και με άλλους όρους που πρέπει να πληρούνται- επιχειρούνται προς προστασία του “δημόσιου συμφέροντος” με τις διάφορες εκφάνσεις του (εθνική ασφάλεια, δημόσια υγεία, προστασία των δικαιωμάτων των άλλων, πρόληψη του εγκλήματος, προάσπιση της τάξης κλπ)
[Η σειρά και η επιλογή των συγκεκριμένων λόγων δημόσιου συμφέροντος είναι τυχαία, η δε κουβέντα για την αόριστη έννοια του "δημόσιου συμφέροντος" εκτενέστατη, με την επιστήμη να έχει ασχοληθεί δεόντως].

Αλλού θα ήθελα όμως να επικεντρωθώ: Πόσο συνεπές είναι να επιβάλλονται περιορισμοί στα δικαιώματα, στο όνομα όχι κάποιου άλλου αγαθού, αλλά της ίδια της δημοκρατίας ως αυτοτελούς αγαθού που χρήζει προστασίας; Τι γίνεται όταν η “δημοκρατική κοινωνία” μετατρέπεται η ίδια, -όχι τα επιμέρους ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα και ελευθερίες ή το αόριστο “δημόσιο συμφέρον”- σε αγαθό που χρήζει προστασίας και η επίκληση του οποίου οδηγεί στην επιβολή περιορισμών στις ελευθερίες που η ίδια (η δημοκρατική κοινωνία) καταρχήν εγγυάται;

Η παραπάνω λογική αναλύεται ως εξής: Το πολίτευμα (δεν το βάζω μόνο με την πολιτειολογική έννοια του όρου) και δη το δημοκρατικό, που είναι και το πλέον “ευαίσθητο”, έχει ανάγκη διαφύλαξης, αυτοσυντήρησης. Κρινόμενο ως το ιδεώδες πολιτικό σύστημα προστασίας των δικαιωμάτων γίνεται αυτό το ίδιο στόχος, σκοπός, αγαθό και ως τέτοιο οφείλει να προστατευθεί. Η αυτοπροστασία επιτάσσει όμως την επιβολή περιορισμών.

Ας δούμε τον πλουραλισμό. Η δημοκρατία φύσει εγγυάται τον πλουραλισμό. Ο πλουραλισμός αυτός όμως είναι ουδέτερος ή μήπως είναι ιδεολογικά στρατευμένος, αξιακά φορτισμένος; Μ’ άλλα λόγια μπορεί η δημοκρατία να ανέχεται ανελεύθερο λόγο και συμπεριφορές που στρέφονται εναντίον της; Όταν θεσπίζει περιοριστικά μέτρα για τις αντιδημοκρατικές συμπεριφορές αυτών που καταχρώνται την ελευθερία τους, μήπως έρχεται σε σύγκρουση με τον ίδιο της τον εαυτό;

Από την άλλη μπορεί να είναι η δημοκρατία “ουδέτερη”, έρμαιο στον πολιτειολογικό και αξιακό αγνωστικισμό; Δεν καθίσταται έτσι ιδιαίτερα ευάλωτη απέναντι στους αρνητές της και κατά συνέπεια επιρρεπής στην κατάλυση; Πώς εξισορροπείται, τελικά, η ελεύθερη έκφραση με την ανάγκη κοινωνικής προστασίας από τον κίνδυνο που μπορεί να προκαλέσει η άσκηση της πρώτης;

Υποστηρίζω ότι μια δημοκρατία ελάχιστα ανεκτική στους εχθρούς της είναι αντιφατική και συγκρούεται με την ίδια τη φύση της. Η άσκηση μιας ελευθερίας μπορεί να περιορίζεται ως καταχρηστική μόνο όταν προκαλεί βλάβη σε συγκεκριμένο αγαθό, όχι όταν δημιουργεί μια αφηρημένη απειλή. Η κατάφαση σ’ έναν πλουραλισμό ιδεολογικά στρατευμένο επηρεάζει τον έλεγχο που ασκείται από τα όργανα του δημοκρατικού κράτους, τον μετατρέπει σε έλεγχο αφηρημένης απειλής των αγαθών, όχι βλάβης. Διεύρυνση του ελέγχου σημαίνει τελικά περιστολή, περιστολή των πολιτικών ελευθεριών. Να γιατί μια στρατευμένη δημοκρατία, όπως αυτή που κατά τη γνώμη μου βιώνουμε σήμερα, είναι μια δημοκρατία εσωτερικά αντιφατική.

Το πρόβλημα γίνεται επίκαιρο αυτές τις μέρες. Στο εδώλιο του Εφετείου Αθηνών κάθεται ο εκπρόσωπος του ελληνικού νεοναζισμού Κωνσταντίνος Πλεύρης, με την κατηγορία ότι με το βιβλίο του «Εβραίοι, όλη η αλήθεια» παραβιάζει τον αντιρατσιστικό νόμο 927/1979, όπως τροποποιήθηκε από το νόμο 1419/1984.

Ο προβληματισμός παραμένει και συνοψίζεται ως εξής: Πού βρίσκονται και πού ενδεχομένως πρέπει να επανατοποθετηθούν τα όρια ανοχής της σύγχρονης δημοκρατίας;

Σημ. Τα προκλητικά παραδείγματα- όπως η υπόθεση Πλεύρη- είναι αυτά που θέτουν το ζήτημα στις πραγματικές του διαστάσεις.

Πηγές photo:
http://www.ned.org/images/demaward/w120.jpg
http://chinadigitaltimes.net/_time_asia_magazine_2007_0205_democracy.jpg
http://elkosmos.gr/site/images/stories/fotos/290407-plevris.jpg

~ από Dream Geizir στο 13/12/2007.