Η διπλωματία των αγωγών

Απ’ τη διπλωματία των στρατών
στην διπλωματία των σεισμών,
των ζεϊμπέκικων, των κουμπαριών
και τώρα στη διπλωματία των αγωγών.

Το πρωί παρακολούθησα σε απ’ ευθείας μετάδοση τα εγκαίνια του φυσικού αγωγού Τουρκίας – Ελλάδας, με τον οποίο θα διακινείται φυσικό αέριο από την Κασπία Θάλασσα μέσω των δύο χωρών προς την Ευρώπη.

Διάχυτη ήταν η ικανοποίηση των δύο πρωθυπουργών κατά τη διάρκεια της φιέστας, η οποία έγινε στα Ύψαλα της Τουρκίας. Και πως να μην είναι άλλωστε, αφού πρόκειται για ένα έργο, που θα ενισχύσει το ρόλο των δύο χωρών στον ενεργειακό χάρτη και τις γεωπολιτικές ισορροπίες της ευρύτερης περιοχής, θα αποφέρει οικονομικά κέρδη και αναπτυξιακές προοπτικές.

Έτσι είπαν τουλάχιστον, οι δύο πρωθυπουργοί, συμφωνώντας απόλυτα στο πλαίσιο που έβαλε o υπουργός ενέργειας των ΗΠΑ Σ. Μπόντμαν στην ομιλία του. Τι γυρεύει ο λύκος στο παζάρι;;

Πέρα από το οικονομικό όφελος, το κύριο επιχείρημα υπέρ του αγωγού, είναι ότι λειτουργεί ως μοχλός εξομάλυνσης των εντάσεων στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις, τώρα και για πάντα. Ήδη σε μία δεκαετία, έχουμε περάσει από την κρίση στα Ίμια, στην αλληλοβοήθεια ανάμεσα στις δύο χώρες την εποχή των δύο μεγάλων σεισμών σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη, στα ζεϊμπέκικα, στις κουμπαριές, και τώρα στη στενή συνεργασία σε ζητήματα ενέργειας.

Δεύτερες σκέψεις

Το ζήτημα των ενεργειακών πόρων διακρίνεται πάντα από δύο διαστάσεις, την οικονομική και τη γεωπολιτική.

Στην οικονομική διάστασή του, εκτός από την εγκαθιδρυμένη επικυριαρχία των γνωστών “7 αδελφών”, το παγκόσμιο καρτέλ πετρελαίου αμερικανο-βρετανικών συμφερόντων, εκτός από την ευνοϊκή θέση των κρατών που κατέχουν ενεργειακούς φυσικούς πόρους, σημαντικό ρόλο παίζουν οι διαμετακομιστές ενέργειας, είτε μέσω της ναυτιλίας, είτε μέσω του εδάφους τους.

Στη γεωπολιτική διάσταση, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Ακολουθώντας το γαϊτανάκι των οικονομικών συμφερόντων, στο όνομα μιας αναγκαίας ισορροπίας, στήνεται ένα ιδιότυπο και επικίνδυνο πλέγμα διεθνών σχέσεων, που χαρακτηρίζεται από ανταγωνισμούς, παρεμβάσεις στις εθνικές πολιτικές, εξοπλισμούς και πολέμους.

Δεδομένη είναι η ισχυρή θέση της Ρωσίας, η οποία μέσω της Ουκρανίας εφοδιάζει όλη την Ευρώπη με το φυσικό της αέριο. Αυτό, βέβαια, αποτελεί τόσο ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο στα χέρια της, όσο και σημαντικό πόρο εισροής συναλλάγματος. Από την άλλη, δημιουργεί εξαρτήσεις σε όλη την ηπειρωτική Ευρώπη, η οποία ταλανίζεται ανάμεσα στις υψηλές τιμές του πετρελαίου και την αποκλειστική διάθεση σε αυτήν του φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Για να αντιμετωπιστεί, συνεπώς, η παραπάνω σχέση εξάρτησης, αναζητήθηκε το ενδεχόμενο δεύτερης οδού εφοδιασμού της Ευρώπης με φυσικό αέριο. Ο αγωγός Αζερμπαϊτζάν – Τουρκίας – Ελλάδας – Ιταλίας θα έχει ακριβώς αυτόν το ρόλο. Αυτό εξυπηρετεί τα σχέδια τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αποκτά εναλλακτική οδό για τον ενεργειακό εφοδιασμό της, όσο και των αμερικανών, που με ανησυχία παρακολουθούν τις κινήσεις της Ρωσίας στη διεθνή σκακιέρα και γι αυτό καταστρώνουν σχέδια για περιορισμό της επιρροής της.

Το όλο σχέδιο βασίζεται στην (επιβεβλημένη;) βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, στην ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης και συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες, και την πολιτική σταθερότητα στην περιοχή.

Ερωτήματα

• Από τη στιγμή που διαφαίνεται η εξομάλυνση των σχέσεων και η συνεργασία των δύο κρατών, γιατί δεν αποφασίζεται η δραστική μείωση των εξοπλισμών και στις δύο πλευρές του Αιγαίου; Η Ελλάδα είναι από τις κορυφαίες χώρες στον κόσμο σε ότι αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες ανά κάτοικο. Τι περιμένουμε για να προχωρήσουμε σε περιορισμό των δαπανών αυτών; Μήπως η εξομάλυνση των σχέσεων είναι φαινομενική; Μήπως είναι ‘από τα πάνω’ επιβαλλόμενη;
• Οι δεσμεύσεις προς τους αγοραστές του προϊόντος που προωθείται μέσω του αγωγού, τι μορφή έχουν; Σε τι βαθμό καθορίζουν τις πολιτικές ισορροπίες διακρατικά, αλλά και εσωτερικά;
• Ποιος εγγυάται τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή;
• Τι κίνδυνοι ατυχημάτων υπάρχουν και τι μέτρα έχουν ληφθεί για την προστασία του περιβάλλοντος σε μια τέτοια περίπτωση;
• Γιατί ξεχάστηκαν τα ζητήματα των ‘λευκών κελιών’, των διώξεων αγωνιστών και δημοσιογράφων, των δικαιωμάτων γενικότερα στην Τουρκία; Τι γίνεται με τη μέχρι σήμερα άρνηση για ελλιμενισμό των κυπριακών πλοίων στα τουρκικά λιμάνια;
• Η βελτίωση των σχέσεων και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης βασίζονται στο οικονομικό όφελος, ή μήπως το αντίστροφο;

Πηγές:

Φώτο: http://assets.in.gr/dGenesis/assets/Content5/Photo/850288_b.jpg
Άρθρα:
Τον αγωγό φυσικού αερίου εγκαινιάζουν την Κυριακή Καραμανλής-Ερντογάν
Εγκαίνια του φυσικού αγωγού Ελλάδας-Τουρκίας με μήνυμα Καραμανλή προς την Αγκυρα

~ από Dream Geizer στο 18/11/2007.