Ο Γουλιέλμος … (ΕΤΕ)λλος και το πηγάδι του μαγικού θησαυρού

Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος αφενός από τη συνεχή άσκηση … στοχοβολής που υποβάλλονται καθημερινά οι εργαζόμενοι στην ΕΤΕ. Αφετέρου, θα πρέπει σίγουρα να έχει ενδιαφέρον για τους ιστορικούς του μέλλοντος, να μελετήσουν με ποιον ακριβώς τρόπο, κάπου στις αρχές του 21ου αιώνα, στις χώρες του υπαρκτού νέο-φιλελευθερισμού, εφαρμόστηκαν στην πράξη οι αρχές και τα κελεύσματα του λεγόμενου management by objectives.
Ζούμε, λοιπόν, σε εποχή έντονου δογματισμού. Ζούμε στην εποχή, που έχει θέσει ως υπέρτατη αξία της, την αξία στο μέτοχο, ή πιο απλά το κέρδος του κεφαλαιούχου. Και φαίνεται, ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε και ο Θεός ξεκουράστηκε την έβδομη μέρα, για να βλέπει όλα τα δημιουργήματά του να λειτουργούν για τη διασφάλιση της αξίας αυτής.
Έτσι και η Εθνική (μην ξεχνιόμαστε) Τράπεζα της Ελλάδος υπάρχει απλά για να διατηρεί και να αυξάνει τα κέρδη των μετόχων της. Αυτό τουλάχιστον δηλώνεται από την ηγεσία της σε κάθε ευκαιρία. Και στο αυστηρό αυτό πλαίσιο δραστηριοποιείται η ΕΤΕ τα τελευταία χρόνια. Μέσα σε λίγα χρόνια έχει ακριβύνει το τιμολόγιό της, έχει συμβάλει με προσήλωση στην υπερχρέωση των νοικοκυριών και τη διόγκωση της καταναλωτικής φούσκας, έχει εκτρέψει πόρους από την αναπτυξιακή λειτουργία της οικονομίας στην απλή επενδυτική απόδοση και έχει συνταχθεί δυναμικά στη μάχη ενάντια στις εργασιακές και κοινωνικές κατακτήσεις.
Όλα αυτά βασίζονται σε μια ανεστραμμένη λογική. Αντί το κέρδος να προκύπτει ως αποτέλεσμα μιας ορθολογικής αναπτυξιακής τραπεζικής λειτουργίας, τίθεται το ίδιο ως προαπαιτούμενος στόχος και διαμορφώνει τη συνολική λειτουργία της τράπεζας. Ο σχεδιασμός που γίνεται, δηλαδή, ξεκινά από το ερώτημα «πόσα θέλουμε να βγάλουμε για τους μετόχους» και όχι από το «τι θέλουμε ή πρέπει να κάνουμε ως η μεγαλύτερη τράπεζα στην Ελλάδα».
Και αφού ο στόχος είναι προκαθορισμένος και προαπαιτούμενος, μοιράζεται (με ποιον τρόπο λίγοι γνωρίζουν) προς τα κάτω. Στις διάφορες διευθύνσεις, στα διάφορα σημεία πώλησης (κάποτε τα λέγαν καταστήματα), στις διάφορες προϊοντικές ομάδες, αύριο-μεθαύριο πολύ φοβάμαι στον καθένα από εμάς προσωπικά.
Και στο κυνήγι του όποιου bonus, όλοι εμείς, σαν σύγχρονοι Γουλιέλμοι Τέλλοι, σημαδεύουμε το μήλο. Και βουτάμε στο πηγάδι του μαγικού θησαυρού, έχοντας αποδεχτεί εκπτώσεις που αφορούν την προσωπικότητά μας, την κοινωνία, τις εργασιακές σχέσεις και δικαιώματα.
Στο παιχνίδι αυτό, που έχει αποκτήσει πλέον χαρακτηριστικά μόνιμης μανατζερίστικης πρακτικής, η έννοια της πώλησης, που έχει κομβική λειτουργία, τείνει να χάσει το περιεχόμενό της. Από διαδικασία ενημέρωσης και κάλυψης αναγκών του πελάτη, έχει μετατραπεί σε μηχανισμό εξυπηρέτησης της στοχοθεσίας. Παρατηρείται πια το φαινόμενο της ελαστικότητας, σε ότι αφορά την ειλικρινή και λεπτομερειακή ενημέρωση του πελάτη, ή την εκτίμηση της οικονομικής του θέσης. Αρκεί να θέλει να του πουλήσουμε.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι υπάρχουν νόμοι και κανονισμοί. Και το πρόβλημα δεν είναι το προσωπικό της ΕΤΕ, όπως η διοίκηση πιστεύει, και γι αυτό σχεδιάζει τη συμμόρφωση του σε έναν κώδικα δεοντολογίας απέναντι στην πελατεία και στα συμφέροντα των μετόχων. Το πραγματικό πρόβλημα είναι να μην χαθεί ο έλεγχος, και τελικά αρχίσει το ξεχείλωμα των νόμων και των κανονισμών. Γιατί τότε μπαίνουμε σε μια επικίνδυνη λογική, όπου στο βωμό της εξυπηρέτησης ετήσιων στόχων, θα πλήττουμε τόσο το κύρος της ΕΤΕ όσο και την ποιότητα του χαρτοφυλακίου της. Τότε δυστυχώς θα διαπιστώσουμε ότι η βουτιά στο πηγάδι δεν οδηγεί στο μαγικό θησαυρό, αλλά σε μια άπατη μαύρη τρύπα.